Een bijdrage van Maureen Mazibisa, speelster bij de OI Bombers en Borrie La Grange, communicatiemedewerker bij Artsen Zonder Grenzen in Zuid-Afrika

Stel je voor dat de spelers van de winnende WK-ploeg elkaar pas vijf dagen vóór de beslissende wedstrijd voor het eerst zouden ontmoeten en vervolgens met een overtuigende overwinning de titel in de wacht zouden slepen. Hoe vreemd zou dat zijn?

Maar toen Artsen Zonder Grenzen tijdens het FIFA Wereldkampioenschap 2010 met HALFTIME! een andere kijk op voetbal beloofde, is dat precies wat je kon verwachten: succes tegen alle verwachtingen in.

De coach van de OI Bombers, Munyaradzi Dodho, viert de overwinning van zijn team in het toernooi. De Bombers scoorden bovendien het vaakst: 12 van de 34 doelpunten op het toernooi werden door de OI Bombers tegen de netten getrapt. © Lisa Skinner

Voor HALFTIME! kwamen zes ploegen samen van mensen die in het zuiden van Afrika met hiv leven. Zij zouden in Johannesburg wedstrijden spelen terwijl de hele wereld bezig was met gelijkaardige wedstrijden en evenementen. We wilden de wereld erop wijzen dat internationale schenkers steeds minder geld geven voor levensreddende aidsremmende behandelingen. Dat brengt miljoenen levens in gevaar.

In tegenstelling tot de andere ploegen in het toernooi, hebben de OI Bombers elkaar pas voor het eerst ontmoet in Harare, de hoofdstad van Zimbabwe, een paar dagen vóór ze in Johannesburg als underdogs aan de competitie zouden beginnen. OI Bombers staat voor Opportunistic Infection Bombers. Opportunistische infecties zoals tuberculose zijn de grootste vijand voor mensen met hiv/aids leven en aidsremmers kunnen ze bestrijden door het lichaam en het beschadigde immuunsysteem te helpen vechten.

De Bombers komen uit Bulawayo en Buhera, twee steden waar projecten van Artsen Zonder Grenzen voor hiv/aids lopen heeft, en die maar liefst 500 km uit elkaar liggen. Bovendien spraken de spelers niet dezelfde taal: drie van de ploegmaats spreken Shona, de andere drie Ndebele. Desondanks was dit ploegje snel een hechte groep. Ze hadden dan ook een gemeenschappelijk doel: de wereld eraan herinneren dat de hiv-crisis nog niet voorbij is en dat internationale schenkers de strijd tegen hiv/aids moeten blijven financieren.

“Veel mensen hebben me gevraagd wat ik ervan vind om deze ploeg te trainen, en of we wedstrijden gaan winnen. We nemen dit toernooi echt wel ernstig. Voor ons wordt het een kans om in de kijker te staan. Winnen doe je door je best te doen en we zullen beslist ons uiterste best doen,” zei trainer Munyaradzi Dodho.

Aan de vooravond van het toernooi zeiden ze tegen de andere ploegen: “We gaan jullie op het veld bombarderen, net als aidsremmers opportunistische infecties zoals tbc bombarderen.” En toen ze op vrijdag 2 juli het veld op kwamen tegen de andere vijf teams uit Zuid-Afrika, Mozambique, Swaziland en Zimbabwe, kwam die voorspelling ook helemaal uit.

Eerst zetten ze de Mambinhas uit Mozambique met 2-0 opzij en vervolgens trakteerden ze de Zuid-Afrikaanse ploeg Siyaphila op een overdonderende 8-0.

Plots waren de Bombers volkshelden en ze geraakten ook voorbij de ARV Swallows, ook uit Zimbabwe en vanaf het begin favoriet om HALFTIME! te winnen. Tegen de tijd dat ze de gevreesde Fluconazole Pirates uit Zuid-Afrika voorgeschoteld kregen, hadden de Bombers al een stevige reputatie opgebouwd.

De finale moest uiteindelijk met penalty’s worden beslecht, en de Bombers slaagden er met 2-1 in om de titel in de wacht te slepen. Bovendien werden ze het meest scorende team met 12 goals. Zo hebben ze de wereld getoond dat de financiering voor hiv-/aidsbehandelingen nu absoluut niet mag worden teruggeschroefd.

“Als de financiering nu stopt, zal ik niet lang meer leven. De internationale schenkers mogen zich nu echt niet terugtrekken, ze moeten ons blijven steunen. Zelfs Afrikaanse regeringen kunnen geven wat ze hebben, zodat internationale schenkers meer kunnen doen en kunnen blijven schenken,” aldus Cloud Mapiti, verdediger bij de OI Bombers.

zuid-afrika aids, hiv, opportunistische infecties

Een bijdrage van Joanne Sage, een Australische verpleegster die met Artsen Zonder Grenzen in Bulawayo, Zimbabwe werkt. Joanne begon in 2004 te werken voor Artsen Zonder Grenzen en deed dat al al in Soedan en Ethiopië gewerkt.

Het FIFA Wereldkampioenschap voetbal 2010 loopt stilaan naar z’n eind, maar in zuidelijk Afrika is het feest nog lang niet voorbij. Ook niet in Zimbabwe, ten noorden van gastland Zuid-Afrika, waar ik als verpleegster in een hiv-/aidsproject werk voor Artsen Zonder Grenzen. Er heerst een feestelijke sfeer, die ook na de uitschakeling van Ghana niet voorbij is.

Cloud Mapiti, de kapitein van de OI Bombers houdt een spandoek vast tijdens een manifestatie in Johannesburg die het HALFTIME!-toernooi afsluit. © P.K. LEE / Artsen Zonder Grenzen

Dit is de eerste keer dat ik een blog schrijf, en dus zat ik met de onvermijdelijke vraag: “Waar moet ik beginnen?” Maar een discussie met collega’s en de afdeling Information, Education, Communication (IEC) zette me op weg om te begrijpen welk verband onze patiënten tussen hiv en voetbal leggen. Een van de vele IEC-initiatieven van Artsen Zonder Grenzen in Bulawayo is de ondersteuning van de maandelijkse activiteiten van de hiv-hulpgroepen.

Er zijn in totaal 145 hulpgroepen in Bulawayo, die wekelijks samenkomen. En eens per maand spelen alle districten (die elk uit tien hulpgroepen bestaan) samen voetbal en netbal. AZG levert logistieke en materiële steun, met onder andere voetballen, drank, vervoer en een eerstehulpkist. Bovendien steunen we een Empowerment Programma voor kernleden van de steungroepen.

Vorige week besliste ik dus om mee te gaan en met iedereen kennis te maken. Zo kon ik ook horen wat hiv en het WK voor hen betekenen.

Hier is hun verhaal:

Shedias is de leider van een hulpgroep. Hij werd in 2002 behandeld voor tuberculose en testte ook hiv-positief.

Hiv-positief zijn is als een voetbalmatch: je kunt winnen en je kunt verliezen. Ik zie het als winnen, want door samen te werken als een team en door positief te blijven, kunnen we hiv verslaan. Een van de belangrijkste spelers is de doelman, want die zorgt ervoor dat hiv niet kan scoren! Voetbal is een snel spel, het gaat net als hiv snel vooruit. Maar door te voetballen, kunnen we ook belangrijke boodschappen over hiv verspreiden door te netwerken en verhalen te delen.

Junior, leider van een hulpgroep, testte in 2006 hiv-positief en richtte de hulpgroep Victory op die nu 59 leden telt. Ze maken kaarsen en pindakaas en hebben allemaal een moestuin.  Met het geld dat ze zo verdienen, betalen ze het schoolgeld voor hun kinderen en medicijnen om opportunistische infecties te behandelen. Die medicijnen zijn niet altijd beschikbaar en moeten bij privéapotheken worden gekocht.

Aidsremmers zijn de verdedigers in de voetbalmatch. Zij zorgen ervoor dat er niet opnieuw een infectie uitbreekt, zodat wij met minder stress door het leven kunnen gaan.

Dick, lid van een hulpgroep, testte in 2009 hiv-positief en begon in januari 2010 aidsremmers te nemen. Hij is twaalf jaar voetbalcoach geweest in derde klasse en heeft een jongensploeg naar het nationale niveau helpen doorstoten. Daarna werd hij echter ziek en hij moest zich uit het voetbal terugtrekken.

Hij is pas voor zijn toestand uitgekomen, en dat heeft hem geholpen om zijn behandeling met aidsremmers op te volgen en vol te houden: zijn familieleden kunnen er hem nu immers op wijzen dat het tijd is om zijn medicijnen in te nemen. En nu hij zich beter voelt, wil hij zich opnieuw met voetbal bezighouden.

Het was een inspirerende ervaring om met mensen te kunnen praten die open en positief met hiv leven. Ik besef nu dat leven met hiv niet alleen gaat om ARV’s, maar ook over de moeilijke mentale strijd.

aids, zuid-afrika aids, Artsen Zonder Grenzen, hiv, zimbabwe

Brussel

Een bijdrage van Baikong Mamid, communicatiemedewerker Artsen zonder Grenzen in Zuid-Afrika

Er is geen plek in Zuid-Afrika waar de voetbalkoorts niet heerst. Eind deze week zijn de finales en zelfs ik raak in de ban van het WK. Ik, die hiervoor toch echt geen fan was van het befaamde spel met de bal. Maar nu zit ik elke keer als er een wedstrijd wordt getoond voor de tv en doe ik op vrijdag, ‘Football Friday’, mijn Zuid-Afrikaans voetbalshirt aan.

Maar Zuid-Afrika is meer dan voetbal alleen. Laatst was ik in Khayelitsha, een enorm township aan de rand van Kaapstad. Khayelitsha is Xhosa (de lokale taal) voor ‘een nieuw thuis’. Er wonen meer dan 500.000 mensen, er is grote armoede en op elke drie mensen is er één iemand met het aids-virus geïnfecteerd. Ondanks alles gaat het leven daar zijn gang: mensen lachen, genieten van het leven en houden van voetbal.

Lerato, het dansende wonderkind. Foto: Baikong Mamid/Artsen Zonder Grenzen.

Ik was er omdat wij van Artsen Zonder Grenzen en nog een paar andere organisaties, Youth AIDS, Simelela Centre en andere organisaties in de gemeenschap, deelnamen aan een festival, georganiseerd door het Khayelitsha Youth Forum. Het doel was om jongeren voor te lichten over de gevaren van hiv en aids, hoe je besmetting kunt voorkomen door veilig te vrijen, maar ook dat je ervoor behandeld kunt worden en wat die behandeling dan inhoudt. En om te laten weten dat je terecht kunt bij speciale begeleiders die je vragen kunnen beantwoorden en je kunnen helpen.

Honderden kinderen en jongeren zongen, dansten en acteerden. Eén meisje was de ‘Dancing Queen’ van het toneel, met haar vlugge voeten, gevoel voor ritme en souplesse. Haar naam: Lerato Mhlwawuli, 6 jaar oud. Ze kreeg dan ook, terecht, de meeste bijval van het publiek. Nonledo Bulana straalde van trots toen zij Lerato omhelsde.

Nonledo werkt voor Youth AIDS. ‘Wij maken het verschil door ons te richten op het voorkomen van hiv bij kinderen en jongeren. Het is zó belangrijk om ervoor te zorgen dat zij de juiste kennis hebben van hun lichaam, van hoe je hiv krijgt, wat aids is zodat zij zèlf de touwtjes van hun leven in handen kunnen houden. Zij zijn de toekomst, zij zijn de sleutel tot een samenleving zonder hiv en aids.’

Ook dokter Carolina Malavazzi Galvão was er. Zij werkt voor Artsen Zonder Grenzen in de jeugdkliniek van Khayelitsha. Als Braziliaanse begon zij meteen over het teleurstellende spel van Brazilië in haar eerste WK-wedstrijd en hoe het onmogelijk was om als Braziliaan géén voetbalgek te zijn.

Maar toen legde ze mij uit waarom zij het belangrijk vindt dat er zo’n festival gehouden wordt. ‘Het is van levensbelang dat je op verschillende manieren de jongeren benadert,’ zei ze. ‘Je moet zowel de ouders of andere mensen die voor de kinderen zorgen, en de kinderen zelf goed ervan doordringen dat ze écht met hun behandeling moeten doorgaan, ook al vinden ze het moeilijk of voelen ze zich beter waardoor ze denken dat ze genezen zijn. Ze hebben ondersteuning nodig om met hun status om te gaan.’

Kinderen en jongeren kijken naar een toneelspel over het belang van steun door lotgenoten op het jeugdfestival in Khayelitsha. Foto: Baikong Mamid/Artsen Zonder Grenzen.

Ik verheug me nu al op het volgende jeugdfestival in Khayelitsha. Maar nu heb ik vooral zelf hulp nodig. Ik weet namelijk werkelijk niks van voetbalregels en dat moet toch echt vind ik, voor de finale van zondag 11 juli. Ik heb uitleg nodig. Zijn er vrijwilligers?

Wil je Khaleyitsha bezoeken en meer horen van mensen met hiv en onze hulpverleners? Kijk dan hier.

Artsen Zonder Grenzen werkt sinds 1999 in Zuid-Afrika. In Zuid-Afrika wonen de meeste mensen met hiv van de hele wereld: 5,7 miljoen mensen, zo schat UNAIDS. Khayelitsha behoort tot de regio’s in Zuid-Afrika met de grootste problemen op het gebied van hiv en tuberculose. Artsen zonder Grenzen runt 9 klinieken in Khayelitsha waar mensen gratis behandeling kunnen krijgen voor hiv en tuberculose. Bijna 15.000 patiënten krijgen een aidsremmende behandeling van Artsen Zonder Grenzen.

zuid-afrika aids, hiv, Khayelitsha, Khayelitsha Youth Forum

Een bijdrage van PK Lee, communicatiemedewerker Artsen zonder Grenzen in Zuid-Afrika

Net zoals het Braziliaanse voetbalteam gezien wordt als dé favoriet van het WK, zijn de dames van ARV Swallows de grote belofte van het toernooi van aanstaande vrijdag, 2 juli. Want zij mogen zich reeds kampioen noemen van het ‘HIV Women’s League Championship’ in hun thuisland Zimbabwe.

Weliswaar waren zij toen met elf spelers. Voor dit toernooi moesten zij het team terugbrengen tot vijf spelers. Sterker nog, ze moesten een man binnen hun gelederen halen, want één van de regels van het toernooi is dat alle teams gemengd moeten zijn. En dus hebben Janet Mpalume, Meria Kabudura, Nyarai Mombera, Ivy Choga and Annasfields Phiri nu een mannelijke coach: Jonas Kapakasa.

De ARV Swallows werden in 2009 gevormd door een groep van hiv-positieve vrouwen. Zij ontmoetten elkaar in de kliniek van Artsen Zonder Grenzen in Epworth, een voorstad van Harare, waar zij allen onder behandeling staan. Met de oprichting van hun team wilden zij twee stereotiepe vooroordelen een kopje kleiner maken: ten eerste dat het hebben van hiv gelijk staat aan een doodstraf, en ten tweede dat vrouwen niet kunnen voetballen.

De ‘football ladies’ doen mee aan het HALFTIME! toernooi omdat zij duidelijk willen maken dat de strijd tegen hiv/aids nog niet voorbij is en dat het geven van fondsen nog steeds levensbelangrijk is.

Een aantal leden van de ARV Swallows, het damesvoetbalteam uit Zimbabwe. Foto: Joanna Stavropoulou/Artsen Zonder Grenzen

Janet Mpalume, topscoorder van de ARV Swallows heeft er zin in: ‘We trainen zo hard als we kunnen en ik ben ervan overtuigd dat wij de andere teams gaan inmaken. Als ik voetbal, voel ik dat ik leef. De mensen om me heen geven met het gevoel dat ik gewaardeerd wordt, dat ik ertoe doe.’ En nu gaan de dames over de grens naar Zuid-Afrika, een droom die uitkomt, want Janet wilde altijd al in het buitenland spelen.

Komt haar andere droom, het winnen van het HALFTIME! toernooi uit? We zullen het zien op vrijdag 2 juli in Newton Park, Johannesburg, vanaf 9.00 uur. Dan gaan zij de strijd aan met de OI Bombers ook uit Zimbabwe (kort voor Opportunistic Infection Bombers), de HIV Conquerors uit Swaziland, de Mambinha’s uit Mozambique en de twee Zuid-Afrikaanse teams Siyaphila en Fluconazole Pirates?

Wil je ook de andere teams ontmoeten en meer weten over het toernooi? Kijk op www.msf-halftime.org

Artsen zonder Grenzen werkt sinds 2000 in Zimbabwe. Ook Zimbabwe heeft een van de hoogste aidscijfers ter wereld: UNAIDS schat dat 15 procent van alle volwassenen met hiv geïnfecteerd zijn, dat er minstens 1 miljoen kinderen door aids wees zijn en dat er 120.000 kinderen met hiv zijn.

Onze teams runnen programma’s voor mensen met hiv en aids in 5 districten. In totaal werden in 2009 meer dan 52.000 patiënten hiervoor behandeld (waarvan 1.000 kinderen), waarvan 39.000 een aidsremmende behandeling kregen. Ook geven zij medische zorg aan zwangere vrouwen met hiv om overdracht van het virus van moeder op kind te voorkomen, geven zij counseling en voorlichting. Daarnaast bieden de teams medische basiszorg, hulp bij ondervoeding en helpen zij slachtoffers van seksueel geweld.

zuid-afrika aids, hiv, zimbabwe

Het team van ex-Rode Duivels dat vrijdag in de arena treedt tegen een team van Artsen Zonder Grenzen, wordt geleid door niemand minder dan Leo Van Der Elst, de man die met zijn penalty in 1986 de Rode Duivels voorbij Spanje tot in de halve finale van het WK trapte. Vier dagen voor de wedstrijd laat Van Der Elst op deze blog zijn licht schijnen op Halftyd.

Hoe raakte u betrokken bij Halftyd?

Leo Van Der Elst: “Toen men me vroeg om een wedstrijd te organiseren met de ex-internationals tegen een team van Artsen Zonder Grenzen in het kader van de strijd tegen aids, heb ik onmiddellijk toegezegd. Ik heb zelf een paar vrienden die seropositief zijn en daar wordt ook vaak open over gecommuniceerd. Ik vind dat we de strijd tegen aids niet mogen opgeven, want we zijn nog maar halfweg! En zeker niet nu, want op dit moment zijn er ‘sponsors’ die hun budgetten willen inkrimpen. Dat mogen we niet laten gebeuren!”

Wat betekent het WK voetbal voor een land als Zuid-Afrika, dat nog steeds met heel wat problemen worstelt?

Leo Van Der Elst: “Ik hoop dat ze niet alleen de pracht en praal in en rond het voetbal laten zien maar ook de problemen – medische en andere – die zich nog steeds op grote schaal voordoen in dit land. Zo zullen sommigen zich misschien geroepen voelen om hier iets aan te doen! Hopelijk ‘vergeet’ men Zuid-Afrika niet na dit WK en is er blijvende aandacht voor de problemen die er zijn.”

Vreest u de tegenstander, een ploeg fitte en gemotiveerde Artsen Zonder Grenzen, of denkt u dat ze een maatje te klein zullen zijn voor uw team van ervaren ex-professionals?

Leo Van Der Elst: “Eigenlijk staan we hier niet bij stil. We willen vooral positief overkomen en ons goed amuseren. En vooral de boodschap helpen verkondigen dat we nog maar ‘halfweg’ zijn met onze strijd tegen aids. We mogen niet opgeven! En wie er uiteindelijk wint: dat zullen wij wel zijn zeker!” (lacht)

zuid-afrika aids, ex-Rode Duivels, hiv, Leo Van Der Elst

Een bijdrage van Abilio Cossa, medewerker voorlichting & communicatie Artsen Zonder Grenzen in Maputo, Mozambique

Twintig mannen en vrouwen deden de afgelopen weken hun best op een voetbalveld in Maputo om door de selectie voor de Mozambikaanse delegatie voor het Halftyd-toernooi heen te komen. Ze zijn geworven vanuit de hiv- en aidsprojecten van Artsen Zonder Grenzen in Mozambique. De uitverkorenen zullen hun land vertegenwoordigen tijdens het Artsen Zonder Grenzen Halftyd-toernooi op 2 juli in Johannesburg, Zuid-Afrika.

De Mambinha's, het voetbalteam uit Mozambique. Eén speler ontbreekt op deze foto. Foto: Artsen Zonder Grenzen.

Slechts 6 van hen, 3 mannen en 3 vrouwen, mogen zich – met trots – de Mambinha’s noemen. Hun naam is afgeleid van de mamba, een bloedsnelle, uiterst giftige slang, net zoals die van het nationale voetbalteam van Mozambique: de Mamba’s.

Aanvoerder Joaquim Mutola kreeg in 2007 te horen dat hij hiv-positief is. Meedoen aan Halftyd geeft hem de kans een stem te geven aan mensen met hiv en aids in het zuiden van Afrika. Met zijn spel wil hij mensen die niet openlijk voor hun hiv-status durven uit te komen, tot inspiratie zijn. En hij wil de wereld laten weten dat de strijd tegen aids nog niet voorbij is. Tegen mij zei hij: “Ik wil laten zien dat mensen mét hiv hetzelfde kunnen doen met hun leven als mensen zónder hiv. Dankzij een aidsremmende behandeling.”

Hij en de andere Mambinha’s zijn er klaar voor om de wereld te laten zien waar zij toe in staat zijn. Elke zaterdag trainen ze om hun techniek te verbeteren, want zij willen alle wedstrijden op 2 juli winnen. “We willen in elk spel drie punten tegen aids scoren!”, aldus Florência Tamele. De Mambinha’s hebben haar tot woordvoerder gebombardeerd.

“Door mee te doen met Halftyd willen wij de stilte rond hiv helpen te doorbreken.” Joaquim: “We willen iedereen laten zien dat ook wij hier in Mozambique grote problemen hebben met hiv en aids en we willen duidelijk maken dat er meer gedaan moet worden om de aidsepidemie te bestrijden.”

Artsen Zonder Grenzen werkt sinds 1984 in Mozambique. 15 procent van de inwoners tussen de 15 – 49 jaar zijn met hiv geïnfecteerd. Hiermee heeft het land een van de hoogste hiv-cijfers ter wereld. Artsen Zonder Grenzen behandelt hiv- en aidspatiënten met medische en psychosociale zorg, en geeft trainingen aan medisch personeel.

In hoofdstad Maputo werken onze teams in twee ziekenhuizen en negen gezondheidsposten. Daarnaast geven onze medewerkers ondersteuning aan de behandeling van aidspatiënten in het noordwesten van Mozambique. In 2009 kregen 25.500 patiënten een aidsremmende behandeling van Artsen Zonder Grenzen.

zuid-afrika aids, Artsen Zonder Grenzen, Halftime, hiv, Mozambique

Een bijdrage van Lungile Dlamini, medewerker voorlichting & communicatie Artsen Zonder Grenzen in Mbabane, Swaziland

17 juni: in Jerusalem, een kleine plattelandsgemeenschap in the Shiselweni-regio, in het zuiden van Swaziland, zitten de leden van de familie Thwala gekluisterd aan een kleine radio. Ze luisteren naar de wedstrijd Frankrijk-Mexico, een van de wedstrijden van het WK voetbal in Zuid-Afrika.

Zij hebben zich verheugd op dit gedenkwaardige evenement. Niet alleen zijn zij net zoals miljoenen anderen over de hele wereld fervente voetballiefhebbers, dit WK is nog memorabeler omdat het, voor de eerste keer in de wereldgeschiedenis, plaatsvindt in Afrika, in hun buurland Zuid-Afrika. Swaziland heeft wereldwijd het hoogste percentage hiv-geïnfecteerden: 1 op elke 4 Swazi’s heeft hiv.

Voor Jeremiah Thwala, 48 jaar oud en hoofd van de familie, is het WK een welkome verademing na de ellende van de afgelopen twee jaar. Zijn leven werd beheerst, en bijna beëindigd, door zijn dubbele infectie met hiv én tuberculose (tbc) – een dodelijke combinatie. Helemaal voor Jeremiah, want hij bleek ook nog eens multiresistente tbc te hebben: een vorm die veel moeilijker te behandelen is dan gewone tbc. Een behandeling met aidsremmers en een complexe medicijnenkuur gaf hem zijn leven terug.

Jeremiah Thwala (48) vertelt over de tijd dat hij net met hiv en multiresistente tbc werd gediagnostiseerd. Foto: Lungile Dlamini/Artsen Zonder Grenzen.

Zijn vrouw, Patricia Masuku, had dat geluk niet. Zij overleed vijf jaar geleden omdat de familie dacht dat haar ziekte te wijten was aan toverij: een vloek die over haar uit was gesproken door hun buren. En dus riepen zij niet de hulp van een arts in. Zij is niet de enige in Swaziland die slachtoffer is geworden van dit soort overtuigingen. Maar gelukkig zijn er, net zoals Jeremiah, tegenwoordig genoeg anderen die zich wél laten testen en wél nog leven, dankzij een gratis behandeling.

Terwijl de wedstrijd vordert, kijkt Jeremiah om zich heen. Hij kijkt naar zijn twee tienerzonen en zijn dochtertje. Vol spanning luisteren ze naar de commentator. Nu is hij nog werkloos, vanwege zijn ziekte. Maar hij gaat gestaag vooruit en nu heeft hij, zo zegt hij, in ieder geval de kans om zijn kinderen groot te brengen en zijn eerste kleinkind mee te maken. Maar, zo zegt hij ook tegen mij: ‘Ik heb een tweede kans gekregen, en daar zal ik eeuwig dankbaar voor zijn. Maar ik had het ook graag gewenst voor mijn vrouw.’

Met volle teugen geniet hij van de wedstrijd. Voor velen is deze wedstrijd wellicht niet heel speciaal, maar voor Jeremiah en zijn kinderen is het magisch.

Artsen Zonder Grenzen werkt sinds 2007 in Swaziland. In de zuidelijke regio Shiselweni bieden onze hulpverleners medische zorg aan mensen met tuberculose en hiv en/of aids. Tuberculose is de grootste doodsoorzaak van mensen met hiv. Eén ziekte van de twee behandelen is niet genoeg: aidspatiënten kunnen nog steeds aan tbc doodgaan en tbc-patiënten sterven vaak aan hiv/aids. Artsen Zonder Grenzen geeft daarom een geïntegreerde behandeling.

Eind 2009 kregen meer dan 3.300 mensen een behandeling tegen tuberculose en kregen 8.000 mensen een aidsremmende behandeling van Artsen zonder Grenzen. Multiresistente tbc maakt een opmars in Swaziland. In 2009 behandelde Artsen zonder Grenzen er 96 patiënten voor deze extra gevaarlijke vorm van tbc.

zuid-afrika aids, Artsen Zonder Grenzen, Halftime, Swaziland, tbc

Een bijdrage van het team van Artsen Zonder Grenzen in Swaziland

Dit jaar strijden zes Afrikaanse teams om de titel van wereldkampioen voetbal. Maar zij zijn niet de enige Afrikaanse teams die zullen proberen de bal in het doel van hun tegenstander te krijgen.

Want op vrijdag 2 juli spelen zes andere voetbalteams in het HALFTIME! toernooi in Johannesburg. Op dezelfde dag dat de kwartfinale van het WK begint, zullen de teams één dag lang tegen elkaar spelen. Hùn doel: de wereld duidelijk maken dat de strijd tegen aids nog maar in de eerste helft zit, en dat om te scoren tegen aids, deze strijd absoluut voortgezet moet worden.

Het eerste team stellen we alvast aan je voor: de HIV Conquerors. Alle leden komen uit Swaziland, een buurlandje van Zuid-Afrika, het land met het allerhoogste percentage ter wereld van mensen dat met hiv geïnfecteerd is: 26%. Onder hen patiënten die nu weer andere aidspatiënten begeleiden en voor Artsen Zonder Grenzen werken.

De HIV Conquerors uit Swaziland

Deze zeven leven met hiv en vormen voor het eerst een groep. Ze willen laten zien dat hiv-positief ook betekent dat je positief door het leven kan gaan, dat je alles aankunt. Ze willen hun ervaringen delen met andere mensen die met de dreiging van aids moeten leven. En zij willen duidelijk maken dat het essentieel is dat donororganisaties en landen blijven investeren in de strijd tegen aids.

De HIV Conquerors (De Hiv-Overwinnaars) zijn volop aan het trainen. Ze zullen per bus afreizen van Swaziland naar Zuid-Afrika. Hun ambities zijn groots: ze willen 15 goals maken tijdens het toernooi.

Artsen zonder Grenzen werkt sinds 2007 in Swaziland. In de zuidelijke regio Shiselweni bieden onze hulpverleners medische zorg aan mensen met tuberculose en hiv en/of aids. Tuberculose is de grootste doodsoorzaak van mensen met hiv. Eén ziekte van de twee behandelen is niet genoeg: aidspatiënten kunnen nog steeds aan tbc doodgaan en tbc-patiënten sterven vaak aan hiv/aids. Artsen zonder Grenzen geeft daarom een geïntegreerde behandeling. Eind 2009 kregen meer dan 3.300 mensen een behandeling tegen tuberculose en kregen 8.000 mensen een aidsremmende behandeling van Artsen zonder Grenzen.

zuid-afrika aids, Artsen Zonder Grenzen, Halftime, hiv, Swaziland

Een bijdrage van Marcell Nimfuehr, communicatieadviseur Kameroen voor Artsen zonder Grenzen

In januari reisde ik naar Kameroen om een gezondheidsvoorlichtingsfilm te maken. Sylvestre, een patiënt van ons die zich ook inzet in de gemeenschap, kreeg van ons de hoofdrol. Hij spoort mensen aan die ziek zijn om medische hulp te zoeken bij Artsen zonder Grenzen.

Sylvestre is een bescheiden man van rond de dertig. Als hij praat, spreekt hij met zachte stem. Maar in het ziekenhuis van Akonolinga, een stadje in het oosten van Kameroen, is hij de baas van het televisietoestel. Vooral als er voetbal op tv is. Hij is een voetbalfan in hart en nieren en praat het liefst over zijn held Roger Milla, ooit verkozen tot Afrika’s beste voetballer.

Tijdens het WK van 1990 verraste het nationale elftal vriend en vijand: Milla, 38 jaar oud, maakte vier briljante doelpunten, en dat leverde Kameroen een plaats in de kwartfinale op. Daarvoor waren er velen die dachten dat Afrikaanse teams geen serieuze kans hadden op de grote winst.

In het Artsen Zonder Grenzen-ziekenhuis van Akonolinga, Oost-Kameroen, kijken patiënten hoe Kameroen strijdt om de Africa Cup, januari 2010. © Artsen Zonder Grenzen

Toen ik er was, deed Kameroen mee aan de Africa Cup of Nations in Angola. Meer dan vijftig patiënten die onder behandeling waren (voor Boeroeli-zweer, een tropische bacteriële infectie die huid en ander weefsel ernstig aantast), keken samen met Sylvestre (hier in blauw shirt) hoe de spelers van het Kameroense team de bal over het veld liet rollen. Bij elke speelkans juichten en joelden ze, maar helaas…Kameroen verloor.

Nu strijden Les Lions Indomptables, De Ontembare Leeuwen, zoals het nationale voetbalelftal van Kameroen wordt genoemd, opnieuw om de beker. Ze worden tot de beste spelers van de wereld gerekend en hun winstkansen worden hoog ingeschat. Maar er speelt zich ook een andere strijd af in Kameroen, waarvan het einde nog lang niet in zicht is. Slechts de helft van alle mensen die aidsremmers nodig hebben, krijgt die ook. In voetbaltaal: voor elke elf mensen on het veld, zitten er elf op het reservebankje.

Ik weet zeker dat als Kameroen zaterdag de 19^e tegen Denemarken speelt, iedereen in het ziekenhuis in Akonolinga weer rond Sylvestre’s tv zit. Ik hoop voor hen dat ze trots kunnen zijn op hun Leeuwen!

In 2000 startte Artsen Zonder Grenzen een hiv-behandelingsproject op in Yaoundé, de hoofdstad van Kameroen. In 2003 volgde een tweede project, in de stad Douala. In 2008 droeg Artsen Zonder Grenzen de projecten over aan het ministerie van Volksgezondheid van Kameroen. Begin 2010 startte Artsen Zonder Grenzen er opnieuw een project in de strijd tegen aids. Ditmaal gaat het om de behandeling van aidspatiënten die resistent zijn geworden tegen eerstelijnsmedicijnen, een lot dat 1 op elke 11 aidspatiënten in Kameroen treft. Volgens UNAIDS zijn er naar schatting 5,1 miljoen mensen met hiv in Kameroen.

zuid-afrika