Het algemeen geloof is dat Artsen Zonder Grenzen enkel in landen werkt waar gezondheidszorg even zichtbaar is als een edelweiss op een maanloze nacht in Zwitserland. Voorwaar ik zeg u, verzaak aan dit geloof. Neem bijvoorbeeld een land als Pakistan. Pakistan heeft meer dokters dan verpleegkundigen en staat bekend voor zijn farmaceutische industrie. Maar, er is altijd een maar… oude gezegden durven ook in nieuwe tijden van toepassing blijven: het is niet de kwantiteit maar de kwaliteit die telt.

Van de beschikbare dokters is vijftig procent vrouwelijk. De meeste vrouwelijke dokters zijn dokter geworden om een beter huwelijk te kunnen af te dwingen en niet om effectief in de praktijk te staan. Van de beschikbare dokters is een meerderheid in de grote steden te vinden en is de meerderheid sterk ‘money-oriented’ en zijn dure privé-consultaties het hoogste doel.

Tijdens zituren in ziekenhuizen worden gemakkelijk honderd patiënten op een voormiddag gezien. Het geloof hier is dat een goede dokter snel werkt en veel medicijnen voorschrijft. Medicijnen die bij voorkeur gekocht worden in de apotheek van de dokter of daar waar hij zijn percentje heeft en hoe duurder de medicatie, hoe beter. Neem daar nog bij dat de in Pakistan geproduceerde medicijnen een zeer slechte reputatie hebben en dat het misbruik van antibiotica alomtegenwoordig is,  en je hebt aardig wat ingrediënten om de vaststelling ‘patiënt’ = ‘de dupe’ te laten standhouden.

Het erge van de zaak is dat de relatie patiënt – zorgverstrekker van die aard is dat de patiënt niet beseft hoezeer hij de pineut is. Het gaat zelf zover dat artsen die dit systeem willen wijzigen aangeven dat het de patiënt is die snelheid wil en niet tevreden is met één of twee geneesmiddelen, maar er op zijn minst vier wil. Geneeskunde is een consumptiegoed geworden en dat is een vicieuze cirkel om u tegen te zeggen.

“They do not know how to wait,” zuchtte onze chirurg een paar dagen geleden.  Ze had het over haar patiënten. “Ze willen niet aanschuiven, ze sturen bevriende verpleegkundigen de chrirugische afdeling binnen zodat ik hen onmiddellijk zou zien, ze willen niet in observatie, ze willen na een operatie niet opgenomen worden en ze klagen dat ze te weinig medicatie krijgen.”

Het is het soort verzuchtingen waarmee mijn team geregeld naar huis komt. De nodige veranderingen aanbrengen lukt enkel met veel geduld, planning en rationaliteit. Het is een werk van lange adem zeg maar. Volgens mij is dat het verschil tussen de typische interventies van Artsen Zonder Grenzen waar mensen veertig kilometer stappen om een arts te zien en interventies in vele delen van Azië waar geneeskunde wel aanwezig is, maar slechts matige kwaliteit biedt tegen een vaak te hoge kost.

Gelukkig is het heetste van de zomer hier intussen voorbij en is de veiligheidscontext wat meer relaxed geworden. De geduldreserves kunnen weer een beetje opgeladen worden en we kunnen aan de planning voor 2010 beginnen. Ik kan nu al verklappen dat gezondheidsvoorlichting een prioriteit wordt… To be continued…

Benoit gezondheidszorg, Pakistan, psycholoog