Met oordopjes

Na twee weken noodinterventie voor de ontheemden van het district Mike Romeo, ben ik begin juni weergekeerd naar de hoofdstad voor besprekingen over het Lima Delta-project. Ten gevolge van een verstaanbaar algemeen gevoel van onveiligheid had het coördinatieteam besloten om het project te limiteren tot één spoeddienst. Na vijf maanden Pakistan en het project al vijf maanden gevolgd te hebben, was ik niet akkoord met deze beslissing. Met een eigen onderzoek en analyse van de situatie trachtte ik het besluit te weerleggen.

Het coördinatieteam en het hoofdkwartier in Brussel namen mijn rapport serieus en we besloten een evaluatiemissie van vier dagen in Lima Delta te doen. De interimchef van de Pakistanmissie en ik trokken samen met twee nationale medewerkers voor vier dagen de bergen in om de veiligheidssituatie en de huidige activiteiten van het project te evalueren. Daarenboven was een van mijn doelstellingen de noodzaak en uitvoerbaarheid van een chirurgische interventie van Artsen Zonder Grenzen in het districtsziekenhuis te onderzoeken.

In bepaalde delen van de noordwestelijke regio heerst er een permanent uitgangsverbod. Versoepelingen in dit uitgangsverbod geven de kans aan honderden trucks en het openbaar vervoer om hun reis verder te zetten, soms na uren of dagen wachten. Zo kreeg ook onze evaluatiemissie te maken met wegversperringen en militaire controles. Al die militaire aanwezigheid gaf niet bepaald een relax gevoel. Het conflict en het gevaar waren plots zeer reëel. Onderweg waren de sporen van enkele weken strijd duidelijk zichtbaar: kraters in de weg van ontplofte granaten en verwoeste gebouwen door kogels en explosies.

Het geluid van hevig artillerie verwelkomde ons in het kantoortje van het project. De grond daverde en mijn Pakistaanse gewaad trilde van de krachtige knallen. Het lokaal personeel stelde me gerust dat er enkel gevuurd werd naar een frontlinie kilometers verderop en dat er geen terugkerende raketten waren. Ze hadden er samen met hun familie zelf ook wel even aan moeten wennen. De districtsgouverneur zei dat hij niet meer kon slapen zonder het lawaai van het geschut op de achtergrond. Ik had toch oordopjes nodig, maar dat hielp ’s nachts niet tegen het daverende bed.

Sinds de start van de militaire operatie in en rondom het district eind april, zijn al bijna tweehonderd oorlogsslachtoffers in de spoeddiensten van het project verzorgd. Veel slachtoffers komen uit de naburige strijdende gebieden. Soms moeten familieleden enkele dagen wandelen door de heuvels met gewonden, omdat de gezondheidsinfrastructuur in het eigen district volledig verwoest is, of omdat het uitgangsverbod het onmogelijk maakt om gewonden op een normale manier te evacueren.

De kampbevolking van de twee ontheemdenkampen die we sinds 2008 steunen is sinds begin mei bijna volledig vervangen door inwoners van het district Lima Delta zelf. De vallei waarin de activiteiten van het project zich situeren, lijkt voorlopig een veilige zone tussen verschillende conflictgebieden. De vorige ontheemden zijn teruggekeerd naar hun district, waar de veiligheidssituatie niet bepaald verbeterd is. De nieuwe ontheemden leven in de tenten van hun voorgangers in afwachting van nieuwe. De zomer zorgt voor serieuze hitte in de tenten.

HIER DE FOTO’S (ALS EEN GALLERIJTJE)

Het lokaal medisch personeel heeft gedurende de hele periode van extreme onveiligheid de activiteiten keurig draaiende gehouden. Dagelijks had mijn assistent of ik persoonlijk contact per telefoon met elke werklocatie. Het personeel beweert zich veilig te voelen. Sommigen menen zelfs dat de situatie in het district veiliger is dan voor de militaire operatie. Het is waar dat voorheen de onveiligheid niet zo tastbaar was als nu, maar ontvoeringen en andere criminele activiteiten konden zich toen elk moment gebeuren.

Besprekingen achteraf in de hoofdstad gaven de goedkeuring om alle activiteiten van het project voort te zetten en opnieuw met expats (internationaal personeel) en inpats (Pakistaans personeel dat oorspronkelijk niet van het district is) terug te keren naar het project. Dit zorgde ervoor dat ik nog net voor het einde van mijn missie nog voor een week naar Lima Delta kon. Na drie maanden persoonlijke afwezigheid viel er veel te werken en te vergaderen. Toch begon de vermoeidheid na zes maanden Pakistan wel te wegen.

Sinds de eerste vrijdag van juli ben ik terug thuis. Mijn ouders wachtten me op aan de luchthaven. Ik zorgde voor een verrassingsshow met moslimgewaad en baard, zes maanden niet geschoren. Mijn ouders legden me enkele dagen in de watten. En stilaan stapte ik terug in mijn eigen leventje: een pintje drinken links en rechts met de vrienden, wandelen, fietsen, zwemmen, … Het mogen genieten van het leven voelt nog wel een beetje vreemd aan.

Gebrek aan ontspanning, opgesloten leven door onveiligheid, het van op afstand coördineren en de ups en downs van het project zorgden voor een moeilijke missie. Maar de Pakistaanse culturele en snel veranderende politieke context leverden een interessante ervaring op. Nu is de kwestie van even op mijn positieven te komen en dan kan ik weer beslissen om elders neutraal, onpartijdig en onafhankelijk de wereld in te trekken of voorlopig een baantje in België te nemen.